Dualisme? Kun je dat eten? Deel 2

 

Monisme wordt beleefd als een geschenk uit de hemel

In het eerste deel van dit verhaal hebben we uiteen proberen te zetten dat en waarom ‘dualisme’ als bestuurlijk principe in Grave geen schijn van kans krijgt, doordat onze bestuurders en politici, in strijd met de gemeentewet en de grondwet, zich te buiten blijven gaan aan ‘monisme’, de bestuurlijke organisatievorm van vroeger eeuwen. De  snippergroenaffaire is een voorbeeld van hoe onze overheid met haar monistische manier van werken precies het tegenovergestelde bereikte van wat ze voor elkaar wilde krijgen. Heel simpel begon het verhaal met geldgebrek, een penibele situatie voor een overheid die claimt haar zaken financieel op orde te hebben. Het geld leek voor het oprapen te liggen, omdat nogal wat inwoners zich snippertjes gemeentegrond hadden toegeëigend. Maar onze bestuurder, wethouder Daandels, had zich te weinig in de janboel van het verleden verdiept om in te zien dat het op z’n gunstigst een moeizaam karwei zou worden.

Geschenk uit de hemel

Punt is natuurlijk ook, dat niet alleen dit snippergroenbeleid in het verleden een zooitje is geweest; dat is ook het geval met andere beleidsterreinen. Iedereen kent ze: het overige ruimtelijk beleid, de openbaarheid van bestuur, de informatie van de burger, de communicatie. We zien vervolgens dat het communicatieve tekort tegelijk wezenlijk onderdeel is geworden van de ‘modus operandi’ van ons bestuur en dat men daar inmiddels met liefde mee heeft leren leven. Hoe cynisch het ook is, het wordt in Grave feitelijk niet als een bestuurlijk probleem beleefd maar (stiekem) als een geschenk uit de hemel. Dat zie je aan de feiten. Jaar op jaar wordt plechtig toegezegd wat aan de communicatie te doen en even zo vaak gebeurt er lou loene.*1) Dat zal niet veranderen, evenmin als de monistische werkwijze snel zal veranderen. Het gebrek aan openheid is wezenlijk voor ons bestuur en dat betekent dat er ook weinig draagvlak geschapen kan worden voor beter bestuur. Waar het om  communicatie gaat, doet dat kennelijk nergens pijn maar waar het gaat om de financiën, is het een heel ander verhaal. En zo zijn we weer bij het snippergroen. Een melkkoe…

Klakkeloos neerpennen

Voor deze melkkoe heeft Grave een andere oplossing bedacht. Dezelfde oplossing die men vindt voor alle zaken waartoe men zelf niet in staat is. Zo komen we op de adviesbureaus, voor het snippergroenproject de firma Eiffel, en zijn we beland bij een element dat ik in het eerste deel van dit verhaal heb laten liggen. Behalve de vierde macht, het ambtelijk apparaat, is er sprake van een vijfde en een zesde macht.*2) De vijfde macht is de pers. Die ‘macht’vloeit voort uit de openbaarheid en daarmee hebben we snel gezegd waarom deze macht in Grave klein en braaf gehouden wordt. Wie openheid schuwt, schuwt immers als eerste de (kritische) pers. Onze overheid probeert bijvoorbeeld de pers aan haar lijntje te houden met afspraken over de gemeente-informatie en weerhoudt haar daarmee tegelijkertijd van een kritische houding. Van deze vijfde macht kunnen we in Grave vaststellen dat ze zich keurig aan lijkt te passen aan de luim van ons gemeentebestuur. Dat leidt tot zelfcensuur en tot journalisten die klakkeloos neerpennen wat ze door de meerderheid voorgeschoteld krijgen. We hebben het dan bijvoorbeeld over de affaire Ben Peters (CDA), waarbij het raadslid zijn critici afschilderde als wetsovertreders en ondertussen lekker door bleef modderen in zijn eigen win-winsituatie met de gemeente en de GBB.*3) ‘Arena’ schreef zijn gesnotter op zonder hoor of wederhoor en zonder de geringste kritische vraag aan haar ‘krantenfluisteraar’.
Over de pers kun je stellen dat de waarde en haar geloofwaardigheid in politiek opzicht afhankelijk zijn van het zelfbewustzijn van krant en journalist, zoals dat in politiek en bestuur geldt voor het bestuur als geheel en voor de afzonderlijke politici en bestuurders. Het kan nooit meer worden dan zij er van kunnen en willen maken.

‘Maak er maar wat van’

Als er gesproken wordt over de zesde macht, gaat het over de adviesbureaus. We kwamen Eiffel tegen bij het snippergroen. De zesde macht heeft zogezegd vleugels gekregen door de zogenaamde ‘terugtredende overheid’. De overheid die steeds meer van haar beleid overlaat aan maatschappelijke instellingen en adviseurs. De laatsten zijn bedrijven die de kost verdienen met het uitdokteren van beleid en steeds vaker ook met de uitvoering ervan. Het snippergroenproject laat bijvoorbeeld zien dat onze wethouder Daandels Eiffel in de arm nam en waarschijnlijk niet veel meer gezegd zal hebben dan ‘hier heb je de ordners; maak er maar wat van want we zitten krap bij kas.’ Dit gezegd hebbend, komen we vanzelf weer op ‘monisme’ en ‘dualisme’. Wat de wethouder hier deed was namelijk loepzuiver monisme. Het is niet duidelijk of er in de boezem van de meerderheid überhaupt over gepraat is in het beginstadium; zeker is in ieder geval dat de raad geen enkele invloed heeft gehad op de beleidskeuze noch op het beleid zelf. De raad is pas in beeld gekomen, toen de verkiezingen van 2014 op handen waren en de politiek de bibbers kreeg over wat de wethouder overhoop gehaald had. Het project werd opgeschort tot na de verkiezingen en daarna meteen weer opgetuigd. Behalve uit de opschorting blijkt uit niets dat de raad zich druk gemaakt heeft, druk heeft willen maken, over het snippergroen. De parallellel met het Wisseveld ligt voor het grijpen!

Wrevel en schouderophalen

Dat vervolgens het hele snippergroenbeleid een langgerekte aanfluiting is van hoe een bestuur zou moeten opereren, valt één op één te lezen in het Rekenkamerrapport.*4) Daar wordt in keurige bewoordingen de vloer aangeveegd met het hele snippergroenbeleid en krijgen wethouder en raad (gelukkig met zijden handschoenen) een reeks striemende oorvijgen uitgedeeld. Al die oorvijgen gelden de bestuurlijke werkwijze. Zonder de burger, zonder de raad, zonder duidelijk omschreven doel, zonder deugdelijke beleids- en besluitvorming… Afijn, u kunt het zelf lezen. Wij zouden zeggen: een zooitje maar een rekenkamer kiest salonfähigere termen.
Dan komt te langen leste het ogenblik dat de gemeenteraad het rekenkamerrapport gaat behandelen om zo de lessen te trekken uit de puinhoop. Mooi niet dus… Wat het rapport bij de meerderheid teweeggebracht heeft, is wrevel en vooral ook het ophalen der schouders. ‘Hoe durft ze, de rekenkamer!’ De LPG gaat zelfs zover dat ze, ocharm, de rekenkamer de les leest over vermeende fouten, alsof die het rapport opgesteld zou hebben als een document over haar eigen functioneren. Daarmee is de LPG nog wel de enige partij binnen de meerderheid die echt probeerde in te gaan op de inhoud.
De minderheid was hierin veel nadrukkelijker maar daar wreekt zich onmiddellijk een ander euvel dat aan het monisme kleeft; binnen het monisme is er geen plaats voor kritiek van wie dan ook. Mondjesmaat mag de minderheid, de oppositie, wat inbrengen als dat geen kwaad kan maar andere critici worden gewantrouwd en gemeden als de pest. Dat is het lot van ‘Grave Politiek’ maar met bijvoorbeeld de rekenkamer als goed gezelschap. Namens college en raad had bijvoorbeeld onze burgemeester voor ‘zijn’ respectvolle troepen uit al de toon gezet door als bestuurlijke wijsneus de rekenkamer op de korrel te nemen. De man is, verblind door de ‘couleur locale’ die hij aantrof ten stadhuize, doordrenkt van de ‘zegeningen’ van het monisme. En voor hem zullen dat inderdaad ‘zegeningen’ zijn. Waar ter wereld zou hij beter functioneren dan in een monistische gemeente waar hij zijn poppetjes aan touwtjes lijkt te kunnen laten dansen… ‘Lijkt’ want uiteindelijk is de man vooral de vooruitgeschoven post van de meerderheid die aangestuurd wordt door de vierde en de zesde macht. Denk aan onze nep-secretaris… Maar denk ook aan de aansturing door de wethouders en de adviesbureaus die Grave als trouwe klant koesteren.

Legioen van lobbyisten

Het nare van die adviesbureaus is vooral dat ze ‘geen beleid’ vervangen door nepbeleid en vooral dat ze een macht vormen die door geen mens gecontroleerd wordt of kan worden. Ze zijn een alibi voor falende bestuurders die met legen handen zouden staan, als ze er niet waren. Ze zijn dus in feite de bijl aan de wortel van onze democratie. De zesde macht omvat ook het legioen van de lobby’s en lobbyisten. Dat verschijnsel hoort bij de hogere regionen van politiek en bestuur, Den Haag en Den Bosch voor ons, maar dat gezegd zijnde, zou ik als burger best wat meer inzicht willen hebben in het functioneren van allerlei elites die gepaaid moeten worden en daarom buiten het zicht en buiten elke controle (mogelijk) meer voor elkaar krijgen dan de oppositie in de raadszetels. Uiteraard komt het iedere club toe om zijn eigen belangen te behartigen maar binnen de politiek zou het passend zijn om daar als burger zicht op te hebben.

Ken je die van de bestuurskracht van Grave?

Het snippergroenrapport is een goede weergave van het snippergroenbeleid, zoals het gevoerd is. Helaas kunnen we bijna zeggen ‘het beleid, zoals het de gemeente overkomen is’. Door toedoen van bestuurders die monistisch samenklitten en er op kicken dat ze het zonder burgers en zonder raad voor elkaar krijgen en geen pottenkijkers dulden. Want dat is misschien wel het grootste euvel van de monistische werkwijze. Die vooronderstelt namelijk dat zo’n bestuur geen burgers in zijn nabijheid duldt en sluit daarmee zelf de deuren en vensters voor iets engs als de democratie. Tegengeluiden worden geweerd, men kiest eigen adviseurs die de strooppot hanteren en daarvoor een gouden factuurtje overleggen. Waar een gezond functionerend bestuur bijvoorbeeld zijn eigen tegenspraak organiseert, kruipt het onze bij elkaar om samen de kritiek van het lijf te houden. Die vijandigheid wortelt in de onkunde en het daarmee gepaard gaande onbegrip maar uiteindelijk vooral in de verlegenheid daarover. Het is aan het eind van het verhaal alleen maar zielig zoals ons bestuur met ons en zichzelf omgaat. Als er binnen de raad politici zijn die een ander beleid willen -en die zijn er wel degelijk- worden die onderuit gemaaid met ‘overlegmethodieken’ als afzeiken, verdacht maken, ‘kijk naar je eige’. De gereedschapskist van het politieke onbenul. Grave gaat prat op zijn ‘bestuurskracht’. Max Tailleur zal dat postuum zeker weten te waarderen: ‘Ken je die van de bestuurskracht van Grave?’

Ben Bongaards; www.gravepolitiek.nl

 

*1) https://onzetaal.nl/taaladvies/lou-loene
*2)
https://nl.wikipedia.org/wiki/Schaduwmacht
*3) ‘Grond en Bouw Bank of Grond en Bouw Bureau’
*4)
file:///D:/Backup%20!!!!/Downloads/2017-012%20Rapport%20'Evaluatie%20project%20snippergroen%20gemeente%20Grave'%20RKC%20LvC%2031%20januari%202017%20(4).pdf

Agenda

September 2018
M D W D V Z Z
27 28 29 30 31 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Andere website's

Inlogformulier








alle inhoud op www.gravepolitiek.nl valt onder © en mag niet zonder toestemming gepubliceerd worden.