Hoe verziekt is onze politiek? De kooi van het verleden

‘Verziekte verhoudingen in de gemeenteraad’*1) Louis Sparidans, legt de vinger op de problemen van de Graafse raad. Hij schrijft: ‘Het rapport van Bureau Berenschot aangaande de verkenning tot herindeling binnen het Land van Cuijk maakte er enkele maanden geleden al melding van: verziekte verhoudingen binnen de gemeenteraad van Grave. En helaas, het blijft voortduren!
In een paar uur werd tijdens de vergadering terzake, het herindelingsdebat in september, tientallen keren een spreker belet om zijn/haar verhaal behoorlijk af te maken, vanwege interrupties.’

Gefabriekt

Verziekte verhoudingen… De kooi van het verleden… Het is ook de context van de actie van de fractievoorzitter van het CDA, Ben Peters,*2) jegens Wil Baaijens en mij. We zouden hem en zijn gezin ‘gestalkt’ hebben… Zijn verhaal was loepzuivere apekool, bij elkaar gefabriekt als afleidingmanoeuvre. Hij vertikt het namelijk nog altijd openheid van zaken te geven over (mogelijke) belangenverstrengeling als raadslid en gunsteling van projectontwikkelaar GBB. Verziekt… De aanblik van een complete gemeenteraad die met stomheid geslagen was.
Wat waren jullie gedachten, raadsleden van de LPG, toen je Peters hoorde jeremiëren? Wat die van jullie, VVD, Trots, VPGrave? Wat vond jij ervan, raadslid Spoorendonk (CDA)? Wat vond Keerpunt? Nel Schuts pinkte wat tranen weg. Waarover eigenlijk? De andere twee Keerpunt-raadsleden, hoe kwam het verhaal op jullie over? Alle veertien raadsleden hulden zich in stilzwijgen, zich geen raad wetend met het politieke onbenul van Peters, terwijl ze precies wisten (hoorden te weten) waar de schoen wrong. Het stilzwijgen duurt nog altijd voort.
Waar was onze burgemeester die van respect? Hij is de man die uiteindelijk aangesproken moet worden op dit soort ongein. De man ook die aangesproken moet worden op het totaal ontbrekende integriteitsbeleid. Hij had zich kunnen verdiepen in de integriteitscode van de burgemeester, die van de gemeenteraad.*3) Hij had de kwestie kunnen toetsen aan het Liberaal Manifest van zijn VVD.*4) Hij had zich kunnen realiseren hoeveel collegae, VVD-bestuurders, leergeld gegeven hebben over belangenverstrengeling. Kennelijk was het allemaal niet voldoende om tot het besef te komen dat de verhoudingen in de Graafse gemeentepolitiek tot op het bot verziekt zijn en dat het zijn taak is daar wat op uit te zetten.

Stinkende doofpotten

De reden is, wonderlijk genoeg, heel simpel. Loop je de geschiedenis van de Graafse politiek na, dan stuit je al gauw op een flink aantal verraderlijk stinkende doofpotten. De bestuurlijke janboel van het Wisseveld (10, inmiddels 15 miljoen euro weg). Dat geld is niet zomaar kwijt. Behalve een stuitend gebrek aan bestuurlijke kennis en politiek inzicht, liggen daaraan ten grondslag: flagrante belangenverstrengeling, waarvan de gemeenteraad met open ogen getuige was; klinkende financiële douceurtjes door voorkennis; dicht bij het vuur is het lekker warm. Oud burgemeester Delissen en oud gemeentesecretaris Hubers hebben op eigen houtje de onderhandelingspositie van de gemeente verkloot en verkwanseld.*5) Met welk oogmerk? We weten alleen dat de gemeenteraad het niet hoefde te weten en er in ieder geval niets mee wilde (durfde te) doen.

De kat op het spek

Waarom eigenlijk? Ook hier is de reden simpel. Als een gemeenteraad het vertikt haar integriteit te bewaken, kan het vervolgens alleen van kwaad tot erger komen. ‘De kat op het spek.’ Het cynische van het verhaal is dat onze raadsleden alle vijftien fatsoenlijke mensen zijn, gemotiveerd om de gemeente zo goed mogelijk van dienst te zijn. Hoe kunnen zij dan collectief zo ontspoord zijn waar het gaat om de integriteit, de ethiek van het besturen en politiek bedrijven? Waarom zitten ze er als dooie musjes bij, als Ben Peters zijn kletsverhaal zit op te dissen? Helaas is het antwoord opnieuw heel simpel. Ze durven niet te reageren. Ze durven het niet, omdat er overal, bij iedere partij, een stinkende drol onder de schoenzolen kleeft. Bij de ene partij hebben mensen zich verrijkt met wat er aan de strijkstok bleef hangen, bij een andere partij hebben bestuurders Sinterklaas gespeeld met de belangen van de gemeente. Voor zover partijen zich daar niet mee bezig hebben gehouden, hebben ze gedaan of ze dat allemaal niet gezien hebben. Het is echter uiterst ongeloofwaardig, dat dit laatste waar kan zijn. Even ongeloofwaardig is het dat onze burgemeester, wanneer het om integriteitszaken gaat, leiding geeft als een kip zonder kop. Waarom weet hij zich geen hemelse raad als Ben Peters er voorkeur aan geeft een paar burgers valselijk te beschuldigen in plaats van dat hij verantwoording aflegt over zijn doen en laten? Een integer bestuurder zou het van ganser harte voor zijn burgers opnemen, zelfs vóór daar om gevraagd wordt.

Een wassen neus

Hierna is het niet meer zo simpel. LPG is de partij die met haar geschiedenis in feite redelijk schone handen heeft kunnen houden in het integriteitsverhaal maar kennelijk is zij zich onvoldoende bewust van de gevolgen van een coalitie met partijen met een zwaar bezoedeld verleden. Voor Trots geldt dat eveneens. Het levert een samenwerking op van partijen die zich niet willen of kunnen realiseren, dat er eerst puin uit het verleden had moeten worden geruimd. Dat hebben ze overigens wel geprobeerd, als voltallige raad, door vast te stellen dat het allemaal voltooid verleden is, al het geknoei, maar die poging was even machteloos als ongeloofwaardig. Die heeft er, zo zien we, alleen maar toe geleid dat het verleden voortdurend is blijven opspelen.
De integriteitscode zou er in moeten voorzien dat politici, raads- en collegeleden, zichzelf en elkaar scherp houden. Daar is in Grave geen ruimte voor, of het moet om iets onbenulligs gaan. Loslippigheid, bijvoorbeeld. Gaat het om serieuze integriteitsschendingen, dan is zwijgen het parool. Je laat het wel uit je hoofd elkaar er op aan te spreken. Wie je aanspreekt, weet altijd wel wat van jou, je partij of je coalitiegenoot. Zo wordt ‘elkaar aanspreken’, de essentie van iedere integriteitscode, een wassen neus. De knoeiers zetten de toon: mondje dicht! Dat zijn niet persé de politici van nu; fatsoenlijke lui, zeiden we al. De knoeiers zetten de toon, omdat diezelfde fatsoenlijk lieden geen afstand genomen hebben van hun morbide erfenis, een zooitje ongeregeld. Soms is het wezenlijk dat mensen afstand nemen en dat ze daarbij de dingen bij hun naam noemen. De enige mogelijkheid om uit de kooi van het verleden te kunnen breken.

Brisant

De rol van de burgemeester, om ambtshalve toe te zien op de integriteit, betekent in Grave hooguit dat hij soms een doekje voor het bloeden aanreikt. Af en toe wordt er een lezinkje georganiseerd, exclusief voor raadsleden, en de burgemeester schrijft er aandoenlijk over in de krant. Als echter de integriteitscode bij de raad op tafel wordt gelegd, omdat dat van rijkswege zo bepaald is, beland het document ongelezen in het archief, nadat de raad braaf ‘ja en amen’ gezegd heeft. De inhoud is kennelijk voor de Graafse politiek zo brisant, dat politici en bestuurders niet verder durven te lezen dan de kaft. Had Ben Peters alleen maar opgezocht hoe hij zich hoort gedragen als politicus, hij had zich wel honderd keer bedacht. Hij dacht, denkt nog altijd, het af te kunnen doen met zijn eigen geweten… Op z’n vriendelijkst is dat ontzettend knullig en amateuristisch voor een politicus. Je hoeft je maar drie seconden te verdiepen in wat velen van ons zich met instemming van hun geweten denken te kunnen veroorloven, om te beseffen dat het nergens op slaat. 

Zelfreinigend vermogen

In feite kan zo’n enormiteit van Ben Peters ook alleen maar voorvallen in een omgeving waarin men nooit geleerd heeft zichzelf en elkaar scherp en schoon te houden. Ons bestuur kent geen enkel zelfreinigend vermogen. Precies dat zagen we gebeuren. We hoorden enkel stomheid, van de eigen fractie van Peters tot en met de burgemeester. Er zullen er een paar zijn die stilletjes zaten te smullen van de ‘eerroof’; het was namelijk niet de eerste wanhoopsactie jegens ons vanuit de raad die in meerderheid primitief genoeg is om te denken dat kritiek alleen maar van vijanden kan komen. Hier zien we overigens dat de LPG, met een relatief schoon blazoen, wel de kampioen is van dit achterlijke ‘vijanddenken’. Het gehakketak waar Louis Sparidans het over heeft... is niet meer of minder dan de Graafse variant van het politiek debat. Elkaar van het lijf slaan, omdat men zich belaagd voelt. Men hoort de aanval; niet de argumenten. Men denkt: ‘vijand’ waar het gaat om een andere mening. Men voelt zich aangevallen, omdat er geen enkele ruimte is voor debat; en al zeker niet in het openbaar.

Unox tomatensoep

Op de een of andere manier lijken onze politiek en ons bestuur zich tegelijk terdege bewust van hun schamele prestaties maar ook hier past men ervoor elkaar de waarheid te zeggen. Ze maken de vlucht naar voren in een poging bestuurskracht uit te stralen maar denken dat ze die als Unox tomatensoep uit een blikje kunnen halen. Adviesbureaus die er bij de vleet bijgesleept worden om te beschrijven wat er niet is, bestuurskracht. In die rapporten laten onze bestuurders dan terloops ook even optekenen hoe zwaar het is, bestuurskrachtig te zijn, als een paar dwarsliggers het je zo moeilijk maken. Weer dat vijanddenken. ‘Wij tegen de boze wereld buiten het stadhuis.’  ‘Verziekte verhoudingen’; de typering kon niet treffender. Onze politiek heeft alles zo lang op z’n beloop gelaten dat er geen eer meer te behalen is. Dat vertaalt zich in lage vertrouwenscijfers. Met z’n allen lijken onze politici en bestuurders zich er niet van bewust te zijn, dat vertrouwen het allerlaatste is waar ze spelletjes mee zouden mogen spelen. ‘Hoog spel’ wat mij betreft. De kwestie Ben Peters heeft een zware wissel getrokken op mijn vertrouwen in ons Graafs bestuur. Niet zozeer vanwege de flapdrol zelf maar omwille van wat onze politiek vervolgens kan, durft en doet. Helemaal niets! Het is in een notendop onze politieke geschiedenis van de eenentwintigste eeuw: ‘blijf zitten waar je zit en verroer je niet!’ De kooi van het verleden.

Verkiezingen 

De enige paar vragen die onze politici zichzelf en elkaar te stellen hebben bij de verkiezingen: ‘Is het verantwoord om op dezelfde voet verder te gaan? Is het nog mogelijk voldoende vertrouwen te mobiliseren om de kiezers echt die vraag te kunnen stellen? Daarmee vinden ze hopelijk ook het antwoord van de burger op de vraag: ‘Grave zelfstandig of niet?’ Wie van onze zes partijen durft echt de kat de bel aan te binden? De LPG, die dweept met een zelfstandig Grave, lijkt er alles aan gelegen om de vraag uit de weg te gaan. Het gehakketak in de raad dient er immers toe om een redelijke gedachtewisseling in de kiem te smoren en de burger te ontmoedigen. Burgers worden in hun status bevestigd en erkend, zolang ze zich mak als schapen over de dam laten leiden. Willen ze iets anders, dan zijn ze daarmee onmiddellijk tegenstanders, vijanden, geworden. En in dat geval weet onze politiek ze niet méér te bieden dan gehakketak.
Ik zie een verkiezingscampagne van adembenemend niveau in het verschiet… Vanuit de kooi van het verleden.

Ben Bongaards; www.gravepolitiek.nl

*1)
http://www.gravepolitiek.nl/index.php/ingezonden/342-verziekte-verhoudingen
*2)
https://www.kliknieuws.nl/regio/maasdriehoek/politiek/106842/ben-peters-cda-over-aantijgingen-belangenverstrengeling
*3)
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2016-2473.html
 
http://decentrale.regelgeving.overheid.nl/cvdr/XHTMLoutput/Actueel/Grave/60560.html
*4)
http://dnpprepo.ub.rug.nl/9900/1/lib-manif05.pdf
*5) Brief van 18 november 2008, verzonden op 9 januari 2009, boven water gekomen na Wob-verzoek.








alle inhoud op www.gravepolitiek.nl valt onder © en mag niet zonder toestemming gepubliceerd worden.